Dạo gần đây nghe người ta bàn tán về câu chuyện một tiến sĩ toán học vì nhận sai tín hiệu nên vướng vào vòng lao lý. Chả biết thực hư câu chuyện mang đậm màu sắc thuyết âm mưu này thế nào, xin miễn bình luận. Tuy nhiên, với một người có trí tuệ tầm tiến sĩ toán học thì chắc không đến nỗi ngu ngơ về chính trị để phải vạ thân tù tội, nên có vẻ anh ấy quá tự tin vào sự thông minh của mình chăng?
Thông minh có nhiều loại: thông minh toán học, thông minh sinh học tự nhiên, thông minh xã hội – con người. Thông minh chính trị thuộc nhóm thông minh xã hội – con người, rất khác với thông minh toán học.
Chính trị, mấy ngàn năm nay, trên toàn thế giới, bản chất là nhóm lợi ích (interest group) – một nhóm người có cùng mối quan tâm về lợi ích. Họ gắn kết lại để bảo vệ, đấu tranh và gây ảnh hưởng, thuyết phục lên những nhóm khác vì lợi ích của họ. Cho dù khoác lên bề mặt đảng này đảng kia, chủ nghĩa này chủ nghĩa kia, lý luận này lý luận kia, thì mục đích cuối cùng vẫn là để nhóm lợi ích của họ được thống trị và lãnh đạo xã hội; thu phục, khuất phục, kiềm chế, áp chế những nhóm khác để duy trì quyền lực thống lĩnh của nhóm mình. Thậm chí trong cùng một đảng, cũng có thể tồn tại nhiều nhóm lợi ích đấu tranh ngầm với nhau.
Đặc trưng quan trọng nhất của chính trị là sự vận động của nó luôn ẩn ý, ngầm hiểu; thông tin được truyền đi qua thông điệp và tín hiệu phải được nắm bắt và hiểu ngầm. Không có chuyện xác nhận cái gì là cụ thể, rõ ràng cả, càng không có chuyện chính trực, ngay thẳng, tường minh gì ở đây cả. Nếu bạn nghĩ chính trị là phải trong sáng, rõ ràng, thì bạn cực kỳ ngu ngơ và ngờ nghệch, từ đó rất dễ trở thành công cụ cho những nhóm lợi ích.
Trí thông minh là khả năng nhận biết những quy luật ẩn bên trong các tín hiệu, thông điệp bên ngoài và phán đoán được những động thái tiếp theo, từ đó có những hành động can thiệp thích hợp. Trí thông minh chính trị là khả năng đọc được những thông điệp ẩn bên trong những tín hiệu được phát ra bên ngoài của những nhóm người nào đó đang muốn liên kết và dẫn dắt nhóm lợi ích. Kế đến, bạn sẽ có những hành động phù hợp để đáp ứng lại các thông điệp đó, nhằm cho thấy rằng bạn sẵn sàng gắn kết vào nhóm lợi ích đó. Nếu bạn tham gia vào chính trị, bạn phải có khả năng nhận biết những thông điệp ẩn từ những tín hiệu bên ngoài này và đáp ứng lại bằng hành động cụ thể với những gì bạn hiểu về thông điệp đó. Ngược lại, bạn sẽ bị loại bỏ, thậm chí bị tìm cách khắc chế để bạn không còn khả năng gây hại cho nhóm lợi ích.
Loài người mấy ngàn năm tiến hóa vẫn còn giữ nguyên tính vị kỷ: “người không vì mình, trời tru đất diệt”. Nghĩa là những mối đe dọa sẽ nhanh chóng bị thanh trừng bằng cách này hay cách khác với hàng ngàn lý do được che chắn bên ngoài. “Thắng làm vua, thua làm giặc”, cùng lợi ích thì lên thuyền, không cùng thì bị đạp ra và sẽ bị tiêu diệt – đó là quy luật ngàn đời của chính trị.
Sân chơi nào cũng có quy luật ngầm của nó. Nếu bạn quyết định đi vào một sân chơi, bạn phải hiểu luật chơi. Đừng oán trách cuộc đời khi bạn chơi sai cách và bị đá ra, hãy tự trách mình không đủ thông minh để chơi. Nên, nếu bạn quyết định vào con đường chính trị, hãy cố gắng luyện tập trí thông minh chính trị nếu muốn chơi cho có kết quả vinh quang, chứ không phải cay đắng mà rời cuộc chơi.
Cá nhân tôi tự biết thân biết phận, trí thông minh chính trị kém cỏi của mình nên tôi không bao giờ dám mon men đến đó. Tôi không đủ khả năng nhận ra các thông điệp ẩn của chính trị. Đời tôi rất ngu si khờ dại, chỉ hiểu nổi những gì tường minh, rõ ràng thôi. Ẩn dụ, ẩn ý quá tôi không có khả năng để hiểu, nên chỉ xin hai chữ bình an để sống thôi.
Chúc những ai dấn thân vào chính trị đủ trí thông minh, minh mẫn, tỉnh táo để chơi cho đến hết đời mình. Đừng để bị rơi vào danh sách đen “thanh trừng”, vì như thế coi như cuộc đời kết thúc. Chúc thành công.
